انتخاب و خرید تجهیزات برق ساختمان یکی از حساسترین بخشهای هر پروژه ساختمانی است؛ چه در مرحله ساخت و خرید سیم و کابل برای یک واحد مسکونی کوچک و چه در اجرای یک مجتمع بزرگ. تجربه نشان داده بسیاری از هزینههای اضافی، خرابیهای زودهنگام و حتی خطرات ایمنی، به دلیل اشتباهات رایجی رخ میدهند که در زمان خرید تجهیزات الکتریکی اتفاق میافتند. در ادامه، مهمترین این اشتباهات را بهصورت تخصصی و کاربردی بررسی میکنیم.
1. توجه نکردن به استانداردها و گواهیهای ایمنی
یکی از اساسیترین خطاها، خرید تجهیزاتی است که فاقد استانداردهای معتبر هستند. تجهیزاتی که نشان استاندارد ندارند یا از برندهای ناشناخته تهیه میشوند، ممکن است در ظاهر ارزان باشند اما از نظر ایمنی و دوام بسیار پرریسک هستند.
برای مثال، کلید و پریز راه پله ، سیم و کابل، فیوزها و تجهیزات حفاظتی باید دارای استانداردهای ملی یا بینالمللی باشند (مثل استاندارد ISIRI یا IEC). نبود این استانداردها یعنی احتمال افزایش حرارت، اتصال کوتاه و حتی آتشسوزی.
2. انتخاب سیم و کابل با سطح مقطع نامناسب
انتخاب اشتباه سطح مقطع سیم و کابل یکی از رایجترین مشکلات در برق ساختمان است. بسیاری از افراد بدون محاسبه جریان مصرفی، صرفاً بر اساس قیمت یا توصیه غیرتخصصی اقدام به خرید میکنند.
در حالی که هر مدار الکتریکی نیاز به سیم با آمپراژ مشخص دارد (مثلاً برای کولر گازی یا اجاق برقی، سیم با سطح مقطع بالاتری نیاز است). انتخاب اشتباه میتواند باعث داغ شدن سیم، افت ولتاژ و کاهش عمر تجهیزات شود.
3. خرید تجهیزات صرفاً بر اساس قیمت پایین
قیمت پایین همیشه به معنی انتخاب اقتصادی نیست. در بازار تجهیزات برق ساختمان، محصولات بیکیفیت زیادی وجود دارد که فقط با قیمت پایینتر مشتری جذب میکنند.
در عمل، این تجهیزات:
- عمر کوتاهتری دارند
- سریعتر خراب میشوند
- هزینه تعمیر و تعویض را بالا میبرند
یک انتخاب هوشمندانه، بررسی نسبت کیفیت به قیمت است نه صرفاً ارزانترین گزینه.
4. نادیده گرفتن ظرفیت واقعی مصرف برق ساختمان
بسیاری از خریداران هنگام تهیه تجهیزات، ظرفیت واقعی مصرف برق ساختمان را در نظر نمیگیرند. این موضوع در انتخاب تابلو برق، فیوزها، کلیدهای مینیاتوری و حتی کابلها اهمیت زیادی دارد.
اگر ظرفیت مصرفی بهدرستی محاسبه نشود:
- فیوزها مدام قطع میکنند
- سیمها بیش از حد گرم میشوند
- تجهیزات آسیب میبینند
محاسبه بار الکتریکی (Load Calculation) باید قبل از خرید انجام شود.
5. انتخاب نادرست کلیدهای حفاظتی
کلیدهای حفاظتی مثل کلید مینیاتوری (MCB)، کلید محافظ جان (RCD) و کلیدهای ترکیبی، نقش بسیار مهمی در ایمنی ساختمان دارند. یکی از اشتباهات رایج، انتخاب اشتباه نوع یا آمپراژ این کلیدهاست.
برای مثال:
- استفاده از MCB با آمپراژ بالاتر از نیاز، باعث عدم قطع بهموقع میشود
- عدم استفاده از RCD در بخشهای مرطوب (مثل حمام و آشپزخانه) خطر برقگرفتگی را بالا میبرد
انتخاب این تجهیزات باید بر اساس طراحی مهندسی و نقشه برق انجام شود.
6. بیتوجهی به برند و خدمات پس از فروش
در تجهیزات برقی، برند فقط یک نام نیست؛ نشاندهنده کیفیت، تستهای انجامشده و پشتیبانی محصول است. خرید از برندهای ناشناخته یا بدون نمایندگی، در صورت خرابی مشکلساز خواهد شد.
خدمات پس از فروش شامل:
- گارانتی معتبر
- تامین قطعات یدکی
- پشتیبانی فنی
این موارد در پروژههای ساختمانی اهمیت زیادی دارند.
7. استفاده از تجهیزات غیراستاندارد در محیطهای خاص
هر محیط ساختمانی شرایط خاص خود را دارد. برای مثال:
- محیطهای مرطوب (مثل استخر یا سرویس بهداشتی)
- محیطهای پرگرد و غبار
- فضاهای صنعتی
استفاده از تجهیزات معمولی در این فضاها یک اشتباه جدی است. باید از تجهیزات با درجه حفاظت مناسب (IP Rating) استفاده شود تا در برابر رطوبت و گردوغبار مقاوم باشند.
8. طراحی نکردن سیستم ارتینگ مناسب
سیستم ارتینگ (Earthing) یکی از مهمترین بخشهای ایمنی در برق ساختمان است که اغلب نادیده گرفته میشود یا بهصورت غیراصولی اجرا میشود.
عدم اجرای صحیح ارتینگ میتواند منجر به:
- برقگرفتگی
- آسیب به تجهیزات حساس
- عملکرد نادرست کلید محافظ جان
در زمان خرید تجهیزات، باید به لوازم مرتبط با ارتینگ (مثل میله ارت، سیم ارت و اتصالات) نیز توجه شود.
9. عدم توجه به مصرف انرژی و بهرهوری
امروزه مصرف بهینه انرژی یکی از شاخصهای مهم در انتخاب تجهیزات است. بسیاری از افراد هنوز از تجهیزات قدیمی با راندمان پایین استفاده میکنند.
بهعنوان مثال:
- استفاده از لامپهای رشتهای به جای LED
- تجهیزات با تلفات انرژی بالا
این انتخابها باعث افزایش هزینه برق در بلندمدت میشود. خرید تجهیزات کممصرف و دارای برچسب انرژی، یک انتخاب هوشمندانه است.
10. خرید بدون مشورت با متخصص برق
یکی از بزرگترین اشتباهات، تصمیمگیری بدون مشورت با برقکار یا مهندس برق است. بسیاری از افراد صرفاً بر اساس توصیه فروشنده یا تجربه شخصی خرید میکنند.
در حالی که یک متخصص میتواند:
- بار مصرفی را محاسبه کند
- نوع تجهیزات مناسب را پیشنهاد دهد
- از بروز خطرات احتمالی جلوگیری کند
هزینه مشاوره در مقایسه با خسارات ناشی از انتخاب اشتباه، بسیار ناچیز است.
نکات تکمیلی برای خرید هوشمندانه تجهیزات برق ساختمان
برای اینکه خریدی دقیقتر و حرفهایتر داشته باشید، به این موارد هم توجه کنید:
- همیشه از فروشگاههای معتبر خرید کنید
- فاکتور رسمی و گارانتی دریافت کنید
- مشخصات فنی تجهیزات را بررسی کنید
- با نقشه برق ساختمان تطبیق دهید
- از اصالت کالا اطمینان حاصل کنید
