ترازنامهها و حسابهای مالی شرکتها زمانی معنا پیدا میکنند که زبان مشترکی برای گزارشگری وجود داشته باشد. استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (IFRS) دقیقاً همین نقش را ایفا میکنند؛ مجموعهای از قواعد حسابداری که با هدف ایجاد یکنواختی، شفافیت و قابلیت مقایسه در گزارشهای مالی سراسر جهان تدوین شدهاند. به بیان دیگر، این استانداردها زبان واحدی برای ثبت و ارائه اطلاعات مالی فراهم آوردهاند تا سرمایهگذاران و مدیران در هر کشوری، صورتهای مالی را به یک شیوه درک کنند. بر اساس اعلام IFRS Foundation، بیش از ۱۴۰ قلمروی قضایی شرکتها را ملزم به استفاده از این استانداردها کردهاند.
از این رو، در عصر تجارت جهانی و پیوند اقتصادهای مختلف، استفاده از یک سیستم حسابداری مالی مجموعه ( https://rayvarz.com/products/financial-accounting/ ) منطبق بر این استانداردها از اهمیت بالایی برخوردار است؛ سیستمی که بتواند دادههای مالی را به شیوهای واحد در چارچوب قوانین بینالمللی دستهبندی کند. شرکتهای نرمافزاری نیز در واکنش به این نیاز، محصولات پیشرفتهای ارائه دادهاند؛ برای مثال شرکت مهندسی نرمافزار « رایورز » با طراحی راهکارهای جامع حسابداری، کوشیده است تا سیستمهای مالی را با اصول بینالمللی گزارشگری همگام کند و امکان مدیریت کارآمدتر اطلاعات مالی را در سازمانها فراهم آورد.
حسابداری مالی
شما میتوانید تمام امور حسابداری خود را به نرم افزار حسابداری ابری رایسا بسپارید. وجود کدینگ حسابداری انعطافپذیر در این ماژول، تهیه انواع گزارشهای درون و برون سازمانی را بر اساس نیازهای اطلاعاتی کسب و کار شما ساده کرده است. همینطور دریافت خروجیهای مهمی مانند گزارشهای معاملات فصلی، دفاتر قانونی و صورتهای مالی از جمله ترازنامه (صورت وضعیت مالی) و صورت سود و زیان، در نرم افزار مالی ابری رایسا کاری ساده و سریع است.
ضرورت زبان مشترک در گزارشگری مالی
اقتصادهای مدرن همانند شبکهای به هم بافته از دادههای مالی عمل میکنند. هر رویداد مالی در یک شرکت میتواند زنجیرهای از تصمیمها را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، استانداردهای حسابداری بینالمللی به عنوان چارچوبهای راهنما عمل میکنند تا اطمینان حاصل شود که صورتهای مالی واحدها در نقاط مختلف دنیا قابل فهم و تفسیر مشترک باشد. بدون وجود چنین هنجارهایی، مقایسه وضعیت مالی شرکتها در کشورها یا صنایع مختلف عملاً دشوار میشود. یک گزارشگری مالی واحد به سرمایهگذاران و تحلیلگران امکان میدهد تا ریسک و عملکرد شرکتها را به صورت نسبتاً عادلانه ارزیابی کنند. همانطور که مرکز مالی ایران تأکید میکند، IFRS برای ایجاد یک «زبان حسابداری مشترک» طراحی شده که مورد فهم تمام ذینفعان مالی، از سرمایهگذاران گرفته تا نهادهای نظارتی، باشد. به بیان سادهتر، اگر هر کشوری روش حسابداری خودش را داشت و این روشها با هم تفاوت عمده داشتند، تحلیل و تصمیمگیریهای اقتصادی بینالمللی بسیار پیچیده و نامطمئن میگشت.
استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (IFRS)
«استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی» یا IFRS مجموعهای از قوانین و اصول حسابداری است که توسط هیأت استانداردهای حسابداری بینالمللی (IASB) تدوین میشود. IASB نهادی غیرانتفاعی است که زیرمجموعهای از بنیاد بینالمللی استانداردهای گزارشگری مالی را تشکیل میدهد و هدفش ارتقای شفافیت و کارایی در بازارهای مالی جهانی است. این استانداردها نحوهی ثبت و گزارش درآمدها، هزینهها، داراییها و تعهدات را مشخص میکنند و شرکتها را ملزم میسازند صورتهای مالی خود را به روشی ارائه دهند که برای مخاطبان در اقصی نقاط دنیا قابل فهم و مقایسه باشد.
در حال حاضر بیش از ۱۴۰ حوزه قضایی در دنیا IFRS را بهعنوان چارچوب گزارشگری رسمی پذیرفتهاند؛ بهعنوان مثال تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کانادا، هند، روسیه، کرهجنوبی، آفریقایجنوبی، شیلی و بسیاری دیگر، شرکتهای سهامی عام خود را ملزم به گزارش بر اساس این استانداردها کردهاند. تنها استثنای بزرگ، ایالات متحده است که همچنان از چارچوب بومی خود به نام اصول پذیرفتهشده حسابداری (US GAAP) استفاده میکند. تفاوتهایی بین IFRS و GAAP وجود دارد؛ بهطور نمونه در تعریف درآمد و نحوهی شناسایی آن IFRS انعطافپذیری بیشتری به شرکتها میدهد که گاهی باعث میشود درآمد زودتر گزارش شود. با این همه، هدف کلی هر دو سیستم یکسان است: افزایش شفافیت و صداقت در گزارشگری مالی شرکتها.
مقایسه استانداردهای بینالمللی (IFRS) و اصول پذیرفته شده (GAAP)
تفاوتهای کلیدی بین استانداردهای بینالمللی و چارچوبهای بومی مثل GAAP را میتوان در چند نکته خلاصه کرد. جدول زیر برخی از این تفاوتها را نشان میدهد:
| ویژگی | IFRS | GAAP (ایالات متحده) |
|---|---|---|
| رویکرد کلی | مبتنی بر اصول و استانداردهای میانالمللی (principle-based) که قابل اعمال در هر کشور است | مبتنی بر قوانین و دستورالعملهای دقیق ملی (rule-based) |
| دامنه استفاده | در بیش از ۱۴۰ کشور الزامی یا توصیهشده | استفادهی گسترده در ایالات متحده (تحت نظارت SEC) |
| شناسایی درآمد | انعطافپذیرتر؛ شرکتها میتوانند درآمد را زودتر ثبت کنند | محافظهکارانهتر؛ تعریف دقیقتری برای شناسایی درآمد دارد |
| گزارش هزینه سرمایهای | برخی هزینهها مانند تحقیق و توسعه ممکن است بهعنوان سرمایهگذاری ثبت شوند | معمولاً هزینههای تحقیق و توسعه بهعنوان هزینه دوره شناسایی میشوند |
این مقایسه نشان میدهد که IFRS بیش از همه به یک «زبان حسابداری» شباهت دارد که میتواند در کشورهای مختلف یکپارچگی ایجاد کند. از طرف دیگر، GAAP به دلیل ریشه در قوانین جزئی و پیچیده، انعطافپذیری کمتری در بسیاری زمینهها دارد. نکتهی مهم این است که هر دو چارچوب در هدف نهایی مشترکاند: ارائهی گزارشهای مالی شفاف و قابل اتکا برای استفادهکنندگان. در نتیجه، شرکتهایی که در بازارهای جهانی فعالیت میکنند، ناچارند سیستمهای مالی خود را طوری طراحی کنند که امکان تولید گزارشهای مبتنی بر IFRS را فراهم سازد تا در رقابت جهانی موفق باشند.
نقش سیستمهای حسابداری در انطباق با استانداردهای جهانی
مؤسسههای تجاری امروزه برای ثبت رویدادهای مالی خود به نرمافزارهای حسابداری پیشرفته متکی هستند. یک سیستم حسابداری کارآمد باید نهتنها اسناد مالی را ضبط کند، بلکه ساختار داخلیاش طوری طراحی شود که با استانداردهای بینالمللی همخوانی داشته باشد. به عبارت دیگر، زیرساختهای نرمافزاری باید زمینه را برای گزارشگری مطابق با IFRS فراهم کنند. برای نمونه، سیستمهای حسابداری مالی با ثبت دقیق و بهموقع هزینهها و درآمدها این امکان را به مدیران میدهند که کنترل بودجه را با دقت بیشتر انجام دهند. این ثبت خودکار رویدادها و گزارشدهی دقیق، مدیران را قادر میسازد انحرافات بودجهای را سریعتر شناسایی کرده و برای اصلاح برنامهها اقدام کنند.
شرکتهای فعال در زمینه تولید نرمافزارهای مالی نیز بر این موضوع تمرکز دارند. به عنوان مثال، نرمافزارهای ERP شرکت رایورز طوری طراحی شدهاند که سربرگ و کدینگ حسابها با چارچوبهای بینالمللی مطابقت یابد. این سامانهها امکاناتی برای تعریف استاندارد گزارشگری فراهم میکنند تا هر کسبوکار بتواند دادههای خود را بر اساس IFRS دستهبندی کند و در نهایت گزارشهای مالی دقیق و یکپارچهای تولید کند. در حقیقت، با توجه به پیچیدگی استانداردهای جهانی، سیستمهای حسابداری یکپارچه مثل راهکارهای رایورز نقش مهمی در تسهیل انطباق شرکتها با قواعد بینالمللی دارند. با پیادهسازی چنین سیستمی، امکان کم کردن خطاهای انسانی و اطمینان از ثبت صحیح اطلاعات فراهم میشود و واحدهای تجاری میتوانند فرآیند حسابداری خود را با سهولت بیشتری مدیریت نمایند.
شفافیت و اعتماد در بازارهای مالی
یکی از نتایج مهم همسویی با استانداردهای بینالمللی، افزایش شفافیت گزارشگری مالی و در پی آن اعتماد سرمایهگذاران است. در نبود این استانداردهای یکپارچه، مخاطبان مالی درباره صحت و قابل اطمینان بودن اعداد ارائه شده در گزارشها دچار تردید میشوند. همانطور که مرکز مالی ایران اشاره کرده است، IFRS تراز شفافیت و اعتماد را در بازارهای مالی جهانی بالا میبرد و نبود چنین زبان مشترکی موجب میشود سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری به دادههای مالی شرکتها نگاه کنند و به تبع آن حجم معاملات کاهش یابد. در مقابل، وقتی یک شرکت در گزارشگری مالی خود از چارچوب بینالمللی تبعیت میکند، سرمایهگذاران احساس اطمینان بیشتری خواهند داشت و تصمیمگیریهای مالی موثرتری را انجام میدهند. بنابراین یک سیستم حسابداری منطبق بر استانداردهای جهانی نهتنها الزامات قانونی را تأمین میکند بلکه موجب افزایش اعتبار و اعتماد برند در نزد سهامداران و بازارهای مالی نیز میشود.
سوالات متداول
استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (IFRS) چیست؟
استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (IFRS) مجموعهای از اصول و ضوابط حسابداری است که به منظور ایجاد یک چارچوب واحد برای گزارشگری مالی در سطح دنیا تدوین شده است. با استفاده از IFRS، شرکتها موظفند گزارشهای مالی خود را بر اساس قواعد مشخصی تهیه کنند تا شفافیت و مقایسهپذیری آنها در سطح جهانی تضمین شود. این استانداردها توسط هیأت استانداردهای حسابداری بینالمللی (IASB) صادر میشوند و در بیش از ۱۴۰ کشور جهان به کار گرفته شدهاند.
اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) چیست و چه تفاوتی با IFRS دارد؟
اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) چارچوب گزارشگری مالی مورد استفاده در ایالات متحده است که قوانین حسابداری سختگیرانه و مشخصی را برای تهیه صورتهای مالی در نظر میگیرد. مهمترین تفاوت بین GAAP و استانداردهای بینالمللی (IFRS) در رویکرد آنهاست؛ GAAP بیشتر مبتنی بر قوانین (rule-based) است، درحالیکه IFRS چارچوبی اصولمحور (principle-based) دارد. به عنوان مثال، در تعریف درآمد و هزینهها IFRS انعطاف بیشتری نسبت به GAAP دارد و در برخی موارد ممکن است زمان شناسایی درآمد یا سرمایهگذاری متفاوت باشد. با این وجود، هدف نهایی هر دو سیستم ارائه گزارشهای مالی شفاف و قابل اعتماد است.
چرا استفاده از استانداردهای بینالمللی در گزارشگری مالی اهمیت دارد؟
به کارگیری استانداردهای بینالمللی مانند IFRS اهمیت زیادی دارد زیرا موجب همگونی زبان حسابداری در سراسر جهان میشود. این همگونی به سرمایهگذاران و تحلیلگران اجازه میدهد تا عملکرد شرکتها را صرفنظر از محل جغرافیایی آنها مقایسه و ارزیابی کنند. علاوه بر این، استانداردهای بینالمللی بر شفافیت گزارشگری مالی تأکید دارند؛ طبق توضیحات مرکز مالی ایران، وجود این استانداردها باعث افزایش اعتماد سرمایهگذاران در بازارهای مالی میشود و در نبود آنها معاملهگران در بررسی صورتهای مالی با تردید بیشتری روبهرو خواهند بود. به طور خلاصه، تبعیت از IFRS موجب میشود دادههای مالی قابلیت اتکا و اعتماد بیشتری پیدا کند و مبادلات اقتصادی روانتر انجام شوند.
چگونه میتوان سیستمهای حسابداری را با استانداردهای جهانی هماهنگ کرد؟
برای هماهنگسازی سیستمهای حسابداری با استانداردهای جهانی، باید نرمافزارها و رویههای داخلی شرکت بر اساس اصول IFRS طراحی یا اصلاح شود. این کار معمولاً شامل بازنگری در چیدمان کدینگ حسابها، تعریف سرفصلهای مالی متناسب با استانداردها و بهروزرسانی فرآیندهای گزارشدهی است. بسیاری از سازمانها در این مسیر از راهنمایی مشاوران مالی، دورههای آموزشی و نرمافزارهای تخصصی بهره میبرند. استفاده از یک سیستم مدیریت مالی یکپارچه که قابلیت تنظیم بر اساس IFRS را داشته باشد (برای مثال سیستمهای ERP تخصصی) گام مهمی است. در این چارچوب، شرکت مهندسی نرمافزار رایورز یکی از ارائهدهندگان راهکارهایی است که به کسبوکارها کمک میکند تا استانداردهای بینالمللی را در سیستم مالی خود پیادهسازی کنند؛ این سیستمها با تعریف قالبهای گزارشگری منطبق با IFRS، تطابق صورتهای مالی با اصول جهانی را تسهیل میکنند.
نرمافزارهای حسابداری چگونه به انطباق با استانداردهای بینالمللی کمک میکنند؟
نرمافزارهای حسابداری و مالی پیشرفته امکانات متعددی دارند که فرآیند انطباق با استانداردهای بینالمللی را ساده میکنند. از جمله این امکانات میتوان به تعریف کدینگ و سرفصل حسابها بر اساس چارچوبهای استاندارد، ارائه گزارشهای اتوماتیک منطبق بر اصول بینالمللی، و کنترل خودکار تطابق دادهها اشاره کرد. به عنوان نمونه، نرمافزار حسابداری رایورز به گونهای طراحی شده است که گزارشهای مالی تهیه شده با آن را بتوان بدون پیچیدگی اضافی بر مبنای IFRS تولید کرد. در نتیجه، بهرهگیری از چنین ابزارهایی به شرکتها این امکان را میدهد که علاوه بر رعایت دقیق قواعد حسابداری جهانی، زمان و هزینه خود در فرآیند گزارشگری مالی را کاهش دهند.
